ในวันที่กระแส AI (Artificial Intelligence) พัดถล่มทุกวงการ ผมได้เห็นปรากฏการณ์ที่น่าสนใจและน่ากังวลไปพร้อมกัน ทั้งในมุมมองของคนรุ่นใหม่ที่กำลังเลือกเส้นทางอาชีพ และในมุมของคนทำงานจริงในองค์กร
ผมสังเกตเห็นสัญญาณหนึ่งแล้วก็ฉุกคิดมาและอาจสะท้อนใจไปถึงคนทำงานในปัจจุบันและอนาคต ก็คือ ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนว่า "เทคโนโลยีล้ำสมัย" จะเข้ามาแทนที่ "ความเข้าใจในธุรกิจ" จนทำให้คนจำนวนมากเลือกที่จะทุ่มเทเวลาทั้งหมดไปกับการเรียนรู้วิธีใช้เครื่องมือ (Tools) แต่กลับละทิ้งการทำความเข้าใจกระบวนการเบื้องหลัง (Process)
ในฐานะคนที่ผ่านโลกการทำงานจริงมา ผมบอกได้เลยว่า AI ไม่ใช่ทางลัดที่ทำให้เราไม่ต้องเรียนรู้อะไรเลย แต่มันคือบททดสอบที่ใหญ่กว่าเดิมว่า "เราเข้าใจงานที่เราทำจริงๆ หรือเปล่า"
AI คือ "เครื่องยนต์" แต่ Business Process คือ "เข็มทิศ"
ในโลกการทำงานจริง AI ทำงานเร็วและแม่นยำมากครับ แต่มัน "ตาบอด" ต่อบริบทและเหตุผลทางธุรกิจ AI ไม่มีสัญชาตญาณ มันไม่รู้ว่าปัญหาจริงๆ หน้างานคืออะไร และมันไม่เข้าใจว่าข้อมูลที่ถูกป้อนเข้าไปนั้นมีที่มาที่ไปอย่างไร
จากประสบการณ์ของผม ผมเคยเห็นองค์กรที่ทุ่มงบมหาศาลซื้อระบบหรือเทคโนโลยีแพงๆ มาใช้ รวมทั้งการพิจารณา AI มาใช้ แต่สุดท้ายก็เกรงว่าจะ "พังไม่เป็นท่า หรือไม่คุ้มค่ากับที่ลงทุน" แต่ไม่ใช่เพราะเทคโนโลยีไม่ดีไม่ดีนะครับ แต่เป็นเพราะคนสั่งการขาดสิ่งที่เรียกว่า Data Literacy
เรามีข้อมูลมหาศาล แต่ไม่มีใครรู้ว่า "ตัวเลขนี้กระทบกำไรตรงไหน"
เรามีผลวิเคราะห์จาก AI แต่ไม่มีใครกล้าตั้งคำถามว่า "ผลลัพธ์นี้สมเหตุสมผลหรือไม่"
เรามีเครื่องมือที่เร็วที่สุด แต่คนขับไม่เข้าใจ "แผนที่ธุรกิจ" ของตัวเอง
ผลลัพธ์ที่ได้คือ AI ก็แค่ช่วยให้เราทำเรื่องที่ผิดพลาดได้ "เร็วขึ้นและแพงขึ้น" เท่านั้นเองครับ
Data Literacy: ไม่ใช่ไม่มีคนสอน แต่ "แทบไม่มีใครรู้จริง"
หลายคนเข้าใจผิดว่า Data Literacy คือการเขียนโปรแกรมเก่ง หรือการเป็นเซียนคอมพิวเตอร์ แต่สำหรับคนทำงานจริงๆ ทักษะนี้คือ "ความสามารถในการคุยกับข้อมูลให้รู้เรื่อง"
Read: อ่านข้อมูลแล้วมองเห็น "ความจริง" หลังตัวเลข ไม่ใช่แค่เห็นกราฟสวยๆ
Work: รู้วิธีจัดการกับข้อมูลที่สกปรกหรือผิดพลาด ก่อนจะส่งต่อให้เทคโนโลยีประมวลผล
Analyze: เข้าใจความเชื่อมโยงของข้อมูลกับ "หน้างานจริง" เช่น ถ้ายอดขายตก ข้อมูลบอกได้ไหมว่าเป็นเพราะพฤติกรรมคนเปลี่ยน หรือเพราะระบบขนส่งของเรามีปัญหา?
ปัญหาใหญ่ที่สุดที่ผมเจอไม่ใช่การขาดแคลนคอร์สสอน แต่คือการที่คนทำงานจำนวนมาก "ไม่รู้ว่าตัวเองไม่รู้" เราคิดว่าการใช้ AI เป็น คือการมีคำตอบทุกอย่างแล้ว ทั้งที่ความจริง AI เป็นแค่ลูกน้องที่รอคำสั่งที่ฉลาดจากเราเท่านั้น
"สงสารประเทศ" "สงสารองค์กร" ถ้าเราสร้างแต่ "User" แต่ไร้ "Thinker"
ที่ผมบอกว่า "สงสารประเทศ" เพราะถ้าเราตื่นเต้นกับคำว่า AI จนลืมรากฐานเรื่องการคิดเชิงยุทธศาสตร์และการเข้าใจกระบวนการทำงาน (Business Process) เราจะกลายเป็นประเทศที่ซื้อเทคโนโลยีแพงๆ มาใช้ แต่สร้างมูลค่าเพิ่มสู้คนอื่นไม่ได้
เรากำลังจะสร้างสังคมที่มีแต่คนรอให้ AI บอกว่าต้องทำอะไร โดยที่เราเองก็อธิบายไม่ได้ว่าทำไมเราถึงต้องทำแบบนั้น
กลับมาที่พื้นฐาน ก่อนจะสายเกินไป
ไม่ว่าคุณจะเป็นคนที่กำลังเลือกทางเดินในสายอาชีพ หรือเป็นคนทำงานที่กำลังวิ่งไล่ตามเทคโนโลยี ผมอยากฝากข้อคิดไว้ว่า:
"AI ไม่ได้มาแทนที่คนทำงาน แต่คนที่ใช้ AI เป็น (และมี Data Literacy) จะมาแทนคนที่ใช้ AI ไม่เป็น... และคนที่เข้าใจ 'กระบวนการทางธุรกิจ' อย่างลึกซึ้ง คือคนเดียวที่จะเป็นเจ้านาย AI ได้อย่างแท้จริง"
ก่อนจะมองหาเทคโนโลยีที่ฉลาดที่สุด ลองถามตัวเองดูก่อนครับว่า วันนี้เราเข้าใจ "ข้อมูล" และ "งาน" ในมือเราดีพอหรือยัง? เพราะถ้าคุณมีเข็มทิศที่แม่นยำ AI จะเป็นพลังเสริมที่พาคุณไปได้ไกล แต่ถ้าคุณไม่มีเข็มทิศ ต่อให้มี AI ที่เก่งที่สุด มันก็แค่พาคุณหลงทางได้เร็วขึ้นเท่านั้นเอง
ท้ายสุดนี้ หวังว่าบทความนี้จะช่วยสะกิดใจให้คนทำงานและคนรุ่นใหม่ที่กำลังเลือกเรียน กลับมาให้ความสำคัญกับ "แก่น" ของการทำงานมากกว่าแค่ "กระแส" นะครับ
หากคุณต้องการความช่วยเหลือเพื่อขับเคลื่อนและพัฒนาองค์กรของคุณเกี่ยวกับ Data Literacy เราก็พร้อมเป็นที่ปรึกษาและผู้จัดฝึกอบรมให้กับคุณ
สามารถติดต่อเพื่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม ได้ตามช่องทางดังต่อไปนี้:
โทร: 081-8476479
LINE ID: naitakeab
Email: rightway.mgt@gmail.com
หรือเยี่ยมชมเว็บไซต์ของเรา:
เว็บไซต์หลัก:
https://rightwayhub.com แจ้งความต้องการฝึกอบรม:
https://rightwayhub.com/training
